Historia Spartaka

Wizytówka

Rok założenia – 18 kwietnia 1922 roku.

Poprzednie nazwy: „MKS” (ros. МКС («Московский кружок спорта») Москвa) – 1922, „Krasnaja Priesnia” (ros. «Красная Пресня» Москвa) – 1923-1925, Piszczewiki Moskwa (ros. «Пищевики») – 1926-1930, Promkoopieracyja Moskwa (ros. «Промкооперация») – 1931-1934, „Spartak” (ros. «Спартак») – od 1935 roku.

Osiągnięcia:

- 12-krotny Mistrz ZSRR – 1936 (jesień), 1938, 1939, 1952, 1953, 1956, 1958, 1962, 1969, 1979, 1987, 1989;

- 12-krotny wicemistrz ZSRR – 1937, 1954, 1955, 1963, 1968, 1974, 1980, 1981, 1983, 1984, 1985, 1991;

- 9-krotny zdobywca 3 miejsca w mistrzostwach ZSRR – 1936 (wiosna), 1940, 1948, 1949, 1957, 1961, 1970, 1982, 1986;

- 10-krotny zdobywca Pucharu ZSRR – 1938, 1939, 1946, 1947, 1950, 1958, 1963, 1965, 1971, 1992;

- 5-krotny finalista Pucharu ZSRR – 1948, 1952, 1957, 1972, 1981;

- Zdobywca Pucharu Związku Piłki Nożnej ZSRR w 1987 roku;

- 9-krotny Mistrz Rosji – 1992, 1993, 1994, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001;

- 4-krotny wicemistrz Rosji – 2005, 2006, 2007, 2009

- -krotny zdobywca 3 miejsca w mistrzostwach Rosji – 1995, 2003;

- 3-krotny zdobywca Pucharu Rosji – 1994, 1998, 2003;

- 2-krotny finalista Pucharu Rosji – 1996, 2006;

- 6-krotny zdobywca Pucharu Mistrzów WNP (Wspólnoty Niepodległych Państw) – 1993, 1994, 1995, 1999, 2000, 2001;

- półfinalista Pucharu Europy – 1990/1991;

- półfinalista Pucharu Zdobywców Pucharów – 1992/1993;

- półfinalista Pucharu UEFA – 1997/1998.

MKS

W 1922 roku w moskiewskim futbolu dominowały przedrewolucyjne kluby. Właśnie wtedy podjęto decyzję o utworzeniu nowego klubu robotniczego, który miał połączyć sportowców zamieszkałych w dzielnicy Krasnaja Priesnia i jej okolicach. Jednym z autorów tego pomysłu był Iwan Timofiejewicz Artiomiew, który zdołał zarazić swoim entuzjazmem wielu spośród znanych wówczas piłkarzy: braci Starościn, Chajdina, Kwaszyna, Prokofiewa, Mizgera i innych.

Pierwszy mecz, który miał charakter towarzyski nowa drużyna rozegrała z 6-krotnym mistrzem Moskwy, z ZKS-em. To doniosłe wydarzenie miało miejsce 18 kwietnia 1922 roku i zakończyło się wygraną MKS 3:2. To były narodziny klubu!

Z kolei pierwsze oficjalne spotkanie odbyło się 23 kwietnia w ramach rozgrywek Pucharu Otwarcia. W tym meczu MKS pokonał ZKS 5:1.

W wiosennych mistrzostwach Moskwy w 1922 roku MKS awansował do klasy B. Po wygranej we wszystkich meczach w regularnych mistrzostwach i w pierwszej rundzie mistrzostw Moskwy ze zwycięzcami w klasie A, B, C, D (ros. А, Б, В, Г) MKS awansował do finału, gdzie poniósł pierwszą od momentu założenia klęskę w meczu z OLLS (obecnie: CSKA).

W jesiennych mistrzostwach MKS zajął pierwsze miejsce w swojej grupie i awansował po pokonaniu w spotkaniu przejściowym słabszego zespółu z klasy A.

Od MKS DO PROMKOOPERACYJI

W 1923 roku MKS wraz ze swoim stadionem przeszedł pod zarząd Krasnopriesnieńskiego Komitetu Rejonowego Komunistycznego Związku Młodzieży. Wówczas klub otrzymał nową nazwę – „Krasnaja Priesnia” i został zwycięzcą wiosennych mistrzostw Moskwy 1923 i 1924. 20 lipca 1924 roku otwarto całkowicie przebudowany stadion „Krasnaja Priesnia”. 8 sierpnia miał miejsce międzynarodowy debiut: w obecności 11 tysięcy widzów „Spartak” pokonał norweski zespół AIF.

Początek 1926 roku wiąże się z przejściem drużyny pod skrzydła Związku Pracowników Przemysłu Spożywczego (ros. „Пищевики”). Z tego powodu zmieniła się nazwa klubu na „Piszczewiki”. Ponadto zespół przeniósł się do nowej areny – do stadionu im. Tomskiego Związku Pracowników Przemysłu Spożywczego wybudowanego w czerwcu 1926 roku. Obecnie jest to powszechnie znany stadion „Młodych Pionierów”.

W 1931 roku zgodnie z postanowieniem Wszechzwiązkowej Centralnej Rady Związków Zawodowych został zniesiony jednolity związek zawodowy Pracowników Przemysłu Spożywczego. W związku z tym, że klub przeszedł pod skrzydła Wsekopromsowietu nazwa „Piszczewiki” została zastąpiona nową, która brzmiała „Promkooperacyja”.

Lata 1932-33 są najbardziej tajemnicze w historii klubu przed otrzymaniem nazwy „Spartak”. Wydarzenia tamtych dni zbiegły się z gwałtownym spadkiem zainteresowania futbolem na łamach gazet. Dlatego też niezmiernie trudno jest mówić o prawdziwych przyczynach przejścia wiodących graczy „Promkooperacyji” do „Dukatu”, który zagroził istnieniu zespołu.

Fabryka tytoniowa „Dukat” była jednym z największych przedsiębiorstw w Moskwie, gdzie niemało uwagi poświęcano kwestiom dotyczącym zagadnień sportowych. Fabryczne kółka sportowe należały do Związku Pracowników Przemysłu Spożywczego, natomiast drużyna piłkarska pojawiła się w fabryce w 1926 roku. Wiosną 1931 roku „Dukat” startuje w mistrzostwach dzielnicy „Krasnaja Priesnia”, a jesienią gra w drugiej grupie mistrzostw Moskwy. W latach 1932-33 „Dukat” występuje w grupie najsilniejszych zespołów, a począwszy od 1934 roku stopniowo odpada z grona wiodących klubów moskiewskich. Mówiąc współczesnym językiem, „Dukat” i „Promkooperacyja” to byli koledzy z klubu: oba zespoły należały do Związku Pracowników Przemysłu Spożywczego, tak więc jest bardzo możliwe, że transfer zawodników z jednej drużyny do drugiej miał charakter scentralizowany.

SPARTAK. OKRES RADZIECKI.

22 września 1934 roku ogłoszono powołanie dobrowolnego stowarzyszenia sportowego „Spartak”, a 14 listopada pojawił się komunikat o zmianie nazwy „Promkooperacyja” na „Spartak”. Ostateczna decyzja o utworzeniu DSS „Spartak” została podjęta 28 stycznia 1935 roku. Pierwszy mecz „Spartaka” został rozegrany na tym samym stadionie, co mecz z 1924 roku, kiedy to rozpoczęła się jego historia. 12 kwietnia w meczu towarzyskim „Spartak” pokonał zespół „Triochgorka” 7:1.

Tydzień później, 19 kwietnia, został zatwierdzony statut i regulamin Wszechzwiązkowego Spółdzielczego DSS „Spartak” (rozporządzenie № 45). Został zatwierdzony statut stowarzyszenia, godło i kolor strojów: czerwone koszulki z białym poprzecznym pasem na piersi i plecach o szerokości 8,5 cm. Zespół piłkarski otrzymał do dyspozycji boisko sportowe w Tarasowce, które otwarto 18 czerwca meczem towarzyskim ze „Spartakiem” z Pawłowskiego Posadu. Cała piłkarska struktura, w ramach której grała również i drużyna mistrzów otrzymała nazwę Centralna Szkoła Piłki Nożnej „Spartak”. Na stanowisko jej kierownika powołano Nikołaja Pietrowicza Starościna.

TGodło i nazwę moskiewskiego „Spartaka” wymyślił ojciec założyciel tego stowarzyszenia Nikołaj Starościn. Oto jak opisuje historię powstania „Spartaka” jego brat, Andriej Starościn:

„Jednak gotów jestem twierdzić, że nazwa ta powstała niespodziewanie po długich sporach. On zobaczył książkę Raffaello Giovagnoli i zapewne przypomniał sobie, że to właśnie to, czego nam trzeba – Spartak. I rzeczywiście to miało miejsce, wszyscy natychmiast się zgodzili, ponieważ Spartak to bohater gladiatorów, który posiadał wszystkie cechy, jakie powinien mieć sportowiec, w tym również i współczesny”.

Przed startem drużyny w pierwszych mistrzostwach ZSRR doszło do poważnych zmian w kierownictwie. Nikołaj Starościn zajął fotel kierownika “Spartaka”, a jako kierownika drużyny wyznaczono Iwana Filippowa. Podczas ćwiczeń w Suchumi drużynę trenował Michaił Kozłow, a przed wiosennymi mistrzostwami w “Spartaku” pojawił się główny trener, Czech Antonin Fivebr, który zdobył doświadczenie jako trener we Włoszech i Hiszpanii.

Debiut w nowym turnieju był dla zawodników “Spartaka” druzgocącą porażką – przegrana z CSKA 0:3. Te wiosenne mistrzostwa “Spartak” zakończył na 3 miejscu. W przerwie pomiędzy wiosennymi i jesiennymi mistrzostwami czerwono-biali wzięli udział w Pucharze ZSRR, gdzie przegrali w ćwierćfinale z “Dynamem” z Tbilisi.

Przed rozpoczęciem pierwszej jesiennej kolejki na czele zespołu stanął Michaił Kozłow, który zastapił znajdującego się w Leningradzie Czecha. “Spartak” przegrał w 7 meczach tylko raz i został zwycięzcą jesiennych mistrzostw. To było pierwsze mistrzostwo!

W latach 1938-39 czerwono-biali grali wspaniale: wygrali mistrzostwa i Puchar ZSRR.

22 czerwca 1941 roku “Spartak Moskwa” miał się spotkać w Leningradzie z tamtejszym “Spartakiem”. Jednak mecz się nie odbył. Rozpoczęła się wojna. Na front poszli na ochotnika: kierownik “Spartaka”, były bramkarz Iwan Filippow i trener Piotr Popow. Obaj, jak również Władysław Żmielkow, który otrzymał 2 Medale Za Odwagę i Order Chwały 3 stopnia, zakończyli wojnę w 1945 w Berlinie. Na polach walki polegli zawodnicy “Spartaka” z lat wcześniejszych: Anatolij Wieliczkin i Stiepan Kustylkin.

W czasie wojny “Spartak” zwyciężył w mistrzostwach i Pucharze Moskwy.

Udział w pierwszych powojennych mistrzostwach “Spartaka” był nieudany, mimo to zespół zwyciężył w Pucharze ZSRR pod kierunkiem Alberta Wolrata. “Spartak” zdobył w następnym sezonie Puchar, jednak występ w mistrzostwach znowu zakończył się niepowodzeniem. W 1949 roku do “Spartaka” dołączyło dwóch młodych piłkarzy: Igor Nietto i Nikita Simonjan, a w 1948 Alieksiej Paramonow – byli to wielcy zawodnicy moskiewskiego “Spartaka”.

Rozkwit drużyny rozpoczął się od sezonu 1952. W tym roku “Spartak” zdobył złote medale, ale w finale Pucharu ZSRR przegrał z “Torpedo” 0:1. Rok później zawodnicy “Spartaka” napowrót stają się najsilniejszym zespołem w ZSRR ponosząc porażkę jedynie w 2 meczach z 25. Hurra! Jesteśmy pięciokrotnymi mistrzami ZSRR!

W ciągu następnych 5 lat “Spartak” zdobył jeszcze 2 złote medale, 2 srebrne i 1 brązowy. W 1958 roku zdobył on także Puchar ZSRR.

Warto zaznaczyć, iż na Olimpiadzie w Melbourne „złota” reprezentacja ZSRR składała się niemal wyłącznie z piłkarzy „Spartaka”: Tiszczenki, Ogońkowa, Nietta, Paramonowa, Salnikowa, Tatyszyna, Iljina, Isajewa i Simonjana. Trzeba było czekać 4 lata nim w 1962 roku zespół znowu został mistrzem ZSRR. A w 1963 roku razem ze srebrnymi medalami na mistrzostwach Moskwy kolejny raz „Spartak” zdobył Puchar ZSRR.

W 1966 roku w historii klubu miało miejsce doniosłe wydarzenie: zespół zadebiutował w europejskim Pucharze Zdobywców Pucharów dzięki wygranej w Pucharze ZSRR 1965. Po pokonaniu w 1/16 finału jugosłowiańskiego OFK z łączną przewagą 6:1 w następnej rundzie „Spartak” przegrał z austriackim „Rapidem” – 1:1 u siebie, 0:1 na wyjeździe.

Nie daliśmy plamy w Europie. W 1969 roku „Spartak” pod kierunkiem najlepszego strzelca w historii klubu Nikity Simonjana znów został mistrzem ZSRR i tym samym uzyskał prawo uczestnictwa w Pucharze Europy.

W 1974 roku drużyna zajęła drugie miejsce w mistrzostwach, po czym nastąpiły „czarne lata” w historii „Spartaka”. 1975 rok – 10 miejsce, 1976 (wiosna) – 14, 1976 (jesień) – 15. W rezultacie tych niepowodzeń niegdyś najsilniejszy i najbardziej utytułowany klub w kraju został relegowany do II ligi (jeden jedyny raz w swojej historii). Warto zaznaczyć, że w 1976 roku w „Spartaku” zadebiutował przyszły główny trener zespołu Oleg Romancew.

W 1977 roku o objęcie stanowiska głównego trenera „Spartaka” został poproszony Konstantyn Bieskow, wielki radziecki trener. Śmiały krok, na który zdecydował się opiekun drużyny Nikołaj Starościn na wniosek własnego brata Andrieja zdumiewa. Przecież Bieskow był zawodnikiem „Dynama Moskwa”, wychowankiem odwiecznego przeciwnika „Spartaka”.

Kadra wymagała gruntownej reorganizacji, do zespołu dołączyli nowi zawodnicy, którzy zastąpili w ten sposób pechowców z poprzedniego sezonu. Za najbardziej udane nabytki trenera Bieskowa uważa się Siergieja Szawła, Gieorgija Jarcewa i Jurija Gawriłowa.

Zdumiewające, ale „Spartak” dzięki swojej grze gromadził na stadionie więcej ludzi niż kluby piłkarskie Superligi. Taka frekwencja wskazywała na wiarę ludzi w swoją drużynę, nawet w niełatwe czasy. Ludzie jako masa rozumieli: „Spartak” przeżywa okres kształtowania się. W ciągu półroku dzieło można zdecydowanie zaprzepaścić, ale jakże trudno jest odbudować to, co się zniszczyło.

Przepustkę do wielkiego świata „Spartak” zdobył już 2 rundy przed zakończeniem turnieju. Małe złote medale stały się zasłużoną nagrodą dla zespołu, który odzyskał siebie. Chodzi tu nie tylko o zdecydowany powrót do grona najsilniejszych, ale także w pojawieniu się gry, która cieszyła najbardziej wybrednych znawców. Czerwono-biali stanowczo odrzucili przyjętą w wyższym środowisku piłkarskim tendencję rezygnowania z meczów wyjazdowych i wychodzili na murawę każdego stadionu pragnąc jednego – zwycięstwa.

1978 rok w historii „Spartaka” to okres kładzenia podwalin pod przyszłe sukcesy i dominacji w rosyjskim futbolu aż do 2001 roku. W tym roku pierwsze mecze w „Spartaku” zagrał młody Fiodor Czerienkow, który stał się później żywą legendą i symbolem klubu. „Spartak” zakończył mistrzostwa na 5 miejscu, a już w następnym roku zdobył złote medale wbrew prognozom sprzed początku sezonu.

Od tamtego roku „Spartak” stał się potęgą zarówno w ZSRR, jak i w Europie. Wskazują na to osiągnięcia drużyny: w przeciągu 10 sezonów (1979-89) czerwono-biali zdobyli 4 tytuły mistrzowskie, 5 razy zajmowali drugie miejsce i 2 razy trzecie. To fantastyczny rezultat biorąc pod uwagę rozmach ówczesnych radzieckich mistrzostw.

W 1980 roku „Spartak” rozpoczął ciąg zwycięstw, 25 lat z rzędu brał on udział w pucharach europejskich przeplatając znakomite występy z niezbyt udanymi.

Rok 1988 zakończył się zdobyciem Pucharu Rosji i dymisją Konstantyna Bieskowa z powodu napięć w relacjach z Nikitą Starościnem. W tym samym roku Rienat Dasajew został uznany za najlepszego bramkarza świata.

W 1989 roku w „Spartaku” rozpoczęła się era Olega Romancewa. Młody trener, który stanął na czele zespołu natychmiast wygrał mistrzostwa, czego od „Spartaka” na początku sezonu nikt się nie spodziewał. Los złota ważył się w meczu z kijowskim „Dynamem”, gdzie zawodnicy „Spartaka” wygrali w 2 minucie doliczonego czasu dzięki golowi z rzutu wolnego Walerija Szmarowa. Ten mecz po dziś dzień jest uznawany za jeden z najlepszych w historii „Spartaka”.

W 1990 roku „Spartak”zajął jedynie piąte miejsce, za to w Pucharze Europy 1990/91 dotarł do półfinału – jest to największe osiągnięcie zespołu w Europie w czasach ZSRR. Przy okazji piłkarze „Spartaka” pokonali „Napoli” na czele z Diego Maradoną i „Real Madrid”.

Na ostatnich mistrzostwach ZSRR czerwono-biali zajęli drugie miejsce pozostając w tyle za odwiecznym przeciwnikiem CSKA i tracąc do niego 2 punkty.

SPARTAK. OKRES ROSYJSKI. 10 LAT TRIUMFU.

W 1992 roku „Spartak” został pierwszym Mistrzem Rosji i ostatnim zdobywcą Pucharu ZSRR oraz dotarł do półfinału Pucharu Zdobywców Pucharów, gdzie ustąpił belgijskiej drużynie „Antwerpen”, jednak typowano go na głównego pretendenta na wygraną w turnieju. Po drodze został pokonany „Liverpool”: 4:2 u siebie, 2:0 na wyjeździe. Od tego sezonu w klubie zaczął grać Andriej Tichonow, wielki piłkarz i ulubieniec fanów „Spartaka”.

W ciągu kolejnych 10 lat „Spartak” zdobył jeszcze 8 tytułów mistrzowskich (spadał w rankingu tylko 2 razy: 3 miejsce w 1995 i 2002 roku) i został najbardziej utytułowanym rosyjskim klubem. A w sezonie 1997/98 dostał się do półfinału Pucharu UEFA.

W Lidze Mistrzów 1995/96 „Spartak” osiągnął niesłychany sukces: 6 wygranych w 6 meczach etapu grupowego. W tym samym sezonie w składzie podstawowym zadebiutował Jegor Titow, przyszły kapitan i spadkobierca wielkich tradycji futbolu „Spartaka”.

PASMO NIEPOWODZEŃ

W 2001 roku „Spartak” został po raz ostatni mistrzem Rosji i zakończył następny sezon na 3 miejscu łącząc porażki z wygranymi. W klubie zaczęło się pojawiać zbyt wielu dziwnych zawodników, którzy nawet nie reprezentowali drużyny i szybko znikali po jakimś czasie. Drużyna pogrążała się na oczach, a nowy prezydent Andriej Czerwiczenko (stanął na czele klubu w 2000 roku) stał się synonimem słowa „klęska”. W czasie jego rządów drużyna przeprowadziła swoją najbardziej poniżającą kampanię europejską. W Lidze Mistrzów 2001/02 „Spartak” przegrał wszystkie 6 meczów (z całkowitym wynikiem 1:18) – ten wynik jest „antyrekordem” Ligi Mistrzów.

W 2003 i 2004 roku „Spartak” zajmuje kolejno 10 i 8 miejsce – jest to najgorszy wynik czerwono-białych w historii rosyjskiej. Za jedyne światełko w tunelu można uznać zwycięstwo w Pucharze Rosji, w którego finale „Spartak” pokonał „Rostów’ 1:0. Ten mecz stał się ostatnim dla Olega Romancewa jako głównego trenera „Spartaka”. Został on zwolniony z klubu z powodu kłótni z Czerwiczenkiem.

NIEUDANA PRÓBA ODRODZENIA

W 2005 roku nowym właścicielem klubu został Leonid Fiedun, za którego rządów sukcesy zespołu nabrały tempa. Powrót legendy „Spartaka” Dymitra Aleniczewa (zdobywcy Pucharu UEFA i zwycięzcy Ligi Mistrzów), srebrne medale na mistrzostwach 2005, 2006 i 2007, udział w finale Pucharu Rosji 2006 (przy czym w przypadku dwóch ostatnich do złota zabrakło całkiem niewiele) i powrót do Europy, gdzie zawodnicy „Spartaka” grali w ramach wiosennych rozgrywek.

Jednakże polityka klubu, a zwłaszcza kwestie transferowe nie pozwalały i wciąż nie pozwalają klubowi zająć należne miejsce w Rosji i Europie. Działania kierownictwa klubu wywołują zbiorowe protesty ze strony weteranów i kibiców zespołu.